جشن نصب خليفه‌اى را مىگرفت - بدنبال جنگهاى كوبنده‌ى جمل و صفين و نهروان كه هر سه در نزديكى آن بوقوع پيوسته بود ، همچنان گرفته و ابرآلود و آغشته به وسوسه‌ها و دلواپسىهاى ترديدانگيز بود . در آن روز عده‌ى زيادى از كسان و ياران مقتولين اين جنگها از دو طرف ، در كوفه مىزيستند كه با كشتگان خود همرأى و همعقيده بودند و آرزو ميكردند كه روزى بتوانند انتقام آنان را بگيرند و براى رسيدن به اين هدف تا آنجا كه ميتوانستند ، فعاليت ميكردند . در اين ميان ، هم غرض‌هاى شايسته و موافق وجود داشت و هم غرض‌هاى فاسد با هدفهاى پنهان كه پيوسته موجبات اختلاف و نفاق را ايجاد مىكرد . ( 1 ) حسن بن على كه در طليعه‌ى خلافت بسر ميبرد ، همه‌ى دلها را با خود همراه داشت . زيرا اولاد فرزند رسول خدا صلى اللّه عليه و آله بود و دوستى او يكى از شرائط ايمان ؛ ديگر آنكه لازمه‌ى بيعت اين بود كه از او فرمانبردارى كنند . ابن كثير مىنويسد : « مردم به او بيش از پدرش محبت مىورزيدند « 1 » » . و يقينا تا وقتى حسن بن على به كار مثبتى كه با اغراض و منافع گروهى و با رگ حساس تعصب‌هاى گروهى ديگر اصطكاك داشته باشد ، دست نمىزد همچنان محبوب و از آسيب اين و آن در امان مىماند . چه اينكه وسائلى كه اسلام در آن روز بدانها زندگى مىكرد ، در ميان آنچنان مسلمانانى ، يا در اختيار هدف‌هاى شخصى بود و يا پيرو عصبيت‌ها .

--> ( 1 ) البداية و النهاية ( ج 8 ص 41 ) .